Атан түйені май қартайтады,
Май қартайтпай не қартайтады?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ірі, күшті атан түйенің де майға тойып, семірген сайын ауыр тартып, бабынан айырылып, тез қартайғандай көрінуі. Астарлы мағынасы — артық тоңазыған, молшылыққа салынып, қозғалысы азайған адам да бойын сергек ұстамаса, тез ескіріп, әлсіреп, жігерінен айырылады. Яғни адамды тек жас емес, өмір салты да қартаяды: жалқаулық, тоқмейілсу, қимылсыздық денеге де, ойға да салмақ түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атан түйе» — төзімді, мықты, ауыр жүк көтеретін үлкен күштің бейнесі. Ал «май» — молшылық, семіздік, босаңсу белгісі. Түйенің қартайуы арқылы халық адамның да күтімсіз, қимылсыз тірліктен тез шаршайтынын бейнелейді. Бұл жерде май тек тағам емес, шамадан тыс тоқтық пен ауырлықтың символы.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал көбіне денсаулық пен өмір салтына қатысты айтылады. Мысалы, үнемі отырғыш жұмыста отырып, спортпен айналыспайтын адам тез шаршап, белі ауырып, бойы босаңсып кетуі мүмкін. Сондайда «қимыл аз болса, адам да тез қартаяды» деген ойды осы мақалмен жеткізеді.
Maı qartaıtpaı ne qartaıtady?