Ат ұстаған азабынан құтылар,
Ер ұстаған бейнетінен құтылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: атты баптап, ұстап жүрген адам оның машақатын көрсе де, еңбегінің өтеуін алады; ал ер-азаматты ұстап, тәрбиелеген адам да оның бейнетін жеңіп, түптің түбінде жақсылығын көреді. Астарлы мағынасы — адамға, әсіресе ер жігітке, дұрыс тәрбие мен сенім берілсе, ол қиындықты еңсеріп, елге пайдасын тигізетін тұлғаға айналады. Яғни шыдам мен еңбек зая кетпейді, бейнеттің артынан береке келеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ат" — тіршілікке қажет серік, еңбек пен жолдың символы. Оны ұстау оңай емес, күтім, төзім, дағды керек. Ал "ер" — тек жеке адам емес, тәрбиелі, намысты, жауапты азаматтың бейнесі. "Бейнет" сөзі өмірдің ауыртпалығын, ал "құтылар" сөзі сол ауырлықтың өтеуі мен нәтижесін білдіреді. Мақал екі образ арқылы төзімділік пен жауапкершіліктің қадірін ашады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал ата-ана мен ұстаз еңбегіне де сай келеді. Мысалы, баланы жастайынан тәртіпке, еңбекке, жауапкершілікке баулып өсірсе, ол кейін өз ісін білетін, қиын сәтте тайсалмайтын азамат болады. Сол сияқты спортшыны немесе шәкіртті ұзақ уақыт жаттықтырған бапкер де алғашқы қиындыққа қарамай, соңында нәтижесін көреді.
Er ustaǵan beınetinen qutylar.