Ат шаппайды, бақ шабады,
Бақ шаппайды, бап шабады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың бәйге алуында тек жүйріктік қана емес, бағы да, бабы да шешуші рөл атқарады. Астарлы мағынасы — адам өмірінде де жетістік бір ғана күшке немесе талантқа байланысты емес; сәттілік, мүмкіндік, дайындық, еңбек, тәртіп, қолайлы жағдай бәрі қатар керек. Яғни, біреу талантты болса да, баптамаса, нәтижеге жетпейді; ал кейде еңбегі сай адамға бақ қонады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — жай жылқы емес, жарысқа түсер жүйрік, яғни адам қабілетінің бейнесі. «Шаппау» — тек шабыс емес, жеңіске жету, алға озу мағынасын береді. «Бақ» — тағдырдың, сәттіліктің символы. «Бап» — дайындық, күтім, еңбек, тәртіп. Осы екі ұғым қатар айтылып, табысқа апарар жолдың тек күшпен өлшенбейтінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал емтихан, жұмыс, спорт, бизнес сияқты салаларда жиі қолданылады. Мысалы, бір оқушы өте қабілетті болса да, сабаққа жүйелі дайындалмаса, жоғары нәтиже шықпауы мүмкін; ал жақсы дайындық пен қолайлы мүмкіндік қосылса, ол алға шығады. Сондықтан бұл мақал адамды тек дарынына сенбей, бап пен еңбекке де мән беруге үйретеді.
Baq shappaıdy, bap shabady.