Ашуың келсе, аузыңды жап.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға ашуға берілме, сабыр сақта дегенді айтады. Тура мағынасы — ашу келген кезде аузыңды жауып, бірден сөйлеп кетпеу. Астарлы мағынасы — ыза үстінде айтылған сөз көбіне өкінішке, жанжалдасудың ұлғаюына әкеледі. Сондықтан адам өз сезімін тежеп, ойланбай тұрып сөз айтпау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аузыңды жап» деген тіркес нақты қимыл сияқты көрінгенімен, шын мәнінде тілге ие болуды, өзін-өзі ұстай білуді білдіреді. Ашу — ішкі от секілді қауіпті күй, ал ауызды жабу — сол отты өршітпейтін қорған. Яғни мақал адамның мінезін тізгіндеу, сабырды күш деп тану идеясын береді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыс орнында не отбасында жанжал туғанда өте орынды. Мысалы, біреу ренжітетін пікір жазса, дереу жауап бермей, алдымен тынышталған дұрыс. Өйткені ашумен жазылған бір ғана сөз қарым-қатынасты бұзуы мүмкін. Сондықтан мақал бүгін де адамды ойлы, ұстамды болуға шақырады.