Ашу шабыстырады,
Ақыл табыстырады.
Aqyl tabystyrady.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашуға ерік берген адам дауға, жанжалға, асығыс іске ұрынып кететінін, ал ақылға жүгінген жан адамдарды табыстырып, татуластырып, дұрыс шешімге жеткізетінін айтады. Тура мағынасында ашу адамды алға айдап, қателікке бастайды; ақыл керісінше, ойландырып, жөнге салады. Астарлы мағынасы — әр істі сабырмен, парасатпен шешу керек, өйткені ашу уақытша күш бергенімен, соңында өкініш әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шабыстырады» сөзі ашудың адамды желіккен аттай жүйткітіп, тоқтаусыз әрекетке итермелейтінін меңзейді. Ал «табыстырады» ақылдың адамдарды бір-бірімен табыстырып, ортақ келісімге, бейбіт шешімге жеткізетінін білдіреді. Яғни, ашу — қақтығыс қозғаушы күш, ақыл — татулық орнатушы күш ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өте орынды. Мысалы, жұмыста бір қызметкер әріптесіне ашумен жауап берсе, жанжал ұлғаяды; ал сабыр сақтап, мәселені ақылмен түсіндірсе, екі жақ ортақ шешімге келеді. Сондықтан бұл сөз адамды ашуға емес, ойға жүгінуге шақырады.