Ашу - пышақ, ақыл - таяқ,
Жона берсең, таусылар.
Jona berseń, taýsylar.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ашу — адамды ойланбай сөйлетіп, өзіне де, өзгеге де зиян келтіретін қауіпті күш. Ол пышақ сияқты: қолда барымен дұрыс қолданбасаң, кесірі тиеді. Ал ақыл — жол көрсететін тірек, таяқ секілді адамды сүріндірмей алға бастайды. Бірақ ақыл да үнемі дұрыс жұмсалып, орнымен пайдаланылмаса, оның да әсері азаяды. Мақалдың астарында сабыр сақтап, ашуға ерік бермей, әр істі ақылмен шешу керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы пышақ — ашудың өткір, қауіпті, жарақат салатын мінезін білдіреді. Таяқ — ақылдың сүйеніш, бағыт беруші, қорғаныш ретіндегі қызметін танытады. Жона беру деген сөз бір нәрсені қайта-қайта қолдана берсең, оның тозатынын меңзейді. Яғни ашуды да, ақылды да орынсыз жұмсай берсең, олардың қадірі кетеді, әсері азаяды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте орынды. Мысалы, жұмыста біреу ренжітсе, ашумен жауап берсең, қарым-қатынас бұзылады. Ал сабыр сақтап, мәселені ақылмен түсіндірсең, дау ушықпайды. Сондықтан бұл нақыл адамды эмоцияға ермей, оймен әрекет етуге шақырады.