Алты қойы артық болса,
Інісі ағасына сәлем бермес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал мал-дүние мен байлық адамның мінезіне әсер етіп, кейде туыстық сыйластықты әлсірететінін меңзейді. Тура мағынасында: біреудің алты қойы артса, яғни тұрмысы сәл түзелсе, ол өзін басқадан жоғары ұстап, інісі ағасына бұрынғыдай ілтипат көрсетпеуі мүмкін. Астарлы мағынасы: аз ғана дәулет, мансап не дәурен адамды тәкаппар қылып, үлкенді құрметтеу, кішіні ізеттеу сияқты тәрбиені ұмыттырмауы керек. Мақал адамға байлықтан бұрын мінез маңызды екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алты қой» — мол байлық емес, бірақ көзге көрінетін аз ғана артықшылықтың белгісі. Қазақ ұғымында қой — малдың берекесі, күнкөрістің өлшемі. Ал «інісі ағасына сәлем бермес» деген тіркес — құрметтің азаюын, әдептің бұзылуын бейнелейді. Яғни мал көбейсе де, адамдық қалпың өзгермеуі тиіс деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал қызметі өскен, қалтасы қалыңдаған немесе беделі артқан адамның туысына, досына салқын қарамауын ескерту үшін айтылады. Мысалы, жаңа көлік алған адам ағайын-туысқа менсінбей сөйлесе, үлкендер осы мақалмен тоқтам айтады.
Inisi aǵasyna sálem bermes.