Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жігіттің ақылы мен іс-әрекетіне қарай бағаланатынын айтады. Алғыр, зерек адам істің ретін тауып, қиын жұмысты да жеңіл атқарады, ал олақ, шалақас адам жеңіл істі де ауырлатып, өзіне де, өзгеге де машақат қылады. Яғни, адамдағы қабілет, ойлылық, икемділік өмірдің көп мәселесін шешеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алғыр жігіт» — тек шапшаң қимылдайтын емес, ойы ұшқыр, шешім қабылдай білетін адам. «Ақылына қарай іс қылар» дегені — әр істі жағдайына сай, ойланып орындау. Ал «олақ жігіт» — қолынан іс келмейтін, ұқыпсыз, тәртібі жоқ адам. «Оңай істі жүк қылар» деген образ арқылы аз ғана жұмысты да ауыр, қиын шаруаға айналдыратыны бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте орынды. Мысалы, бір оқушы тапсырманы алдын ала жоспарлап, бөліп орындаса, ол үшін жұмыс жеңіл өтеді; ал дайындықсыз жүрсе, шағын тапсырманың өзі ауыр көрінеді. Сол сияқты қызметте де қабілетті, ойлы адам уақытын үнемдеп, істі дұрыс ұйымдастырады.
Olaq jigit ońaı isti júk qylar.