Ақымақ Есекқырғанды Шолпан,
Кезқұйрықты лашын дейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың түпкі ойы — танымайтын, түсінбейтін адам заттың шын болмысын ажырата алмайды деген сөз. Ақымақ кісі көзге түсетін, бірақ мәні басқа нәрсені дұрыс танып-білмей, қате ат қойып, үстірт қорытынды жасайды. Яғни, көргенге сеніп, терең тексермей сөйлеудің соңы жаңылысқа әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «Есекқырған» мен «Шолпан» — аспандағы екі бөлек құбылыс: бірі жұлдыз шоғырын, бірі ең жарық планетаны білдіреді. Ал «Кезқұйрықты» «лашын» деу де — жаратылысы бөлек құсты шатастыру. Бұл образдар арқылы халық білімсіздік пен аңғарымсыздықты әжуалап, нәрсенің атын ғана емес, сынын да тану керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімсіз, бірақ білгішсініп сөйлейтін адамға немесе ақпаратты тексермей пікір айтатын жағдайға сай айтылады. Мысалы, біреу жаңалықты толық оқымай жатып, «мынау дәл осылай екен» деп кесіп айтса, кейін қателігі әшкереленеді. Сонда бұл мақал оның асығыс пайымын дәл сипаттайды.
Kezquıryqty lashyn deıdi.