Ақылға кішілік жүрмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ақылға кішілік жүрмейді деген сөздің тура мағынасы — ақылдың жолында «кішірею», жасқану, имену деген болмайды. Астарлы мағынасы — ақылды адам өз ойын ашық айтып, дұрыс шешімнен тайқымай, шындықты жасырмай жеткізуі керек. Мұнда ақылдың құны биік, ал орынсыз имену мен жалтақтық оның күшін төмендетеді деген ой бар. Сондықтан бұл мақал адамды батыл ойлауға, парасатты сөзден қашпауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «кішілік» сөзі тек қарапайымдылық емес, кей жағдайда жасықтық, тартыншақтық мағынасын да береді. Ал «ақыл» — адамды дұрыс жолға бастайтын ішкі таразы, парасат пен пайым. Яғни ақылдың алдында қорқақтыққа орын жоқ: ол айқындықты, әділдікті және салмақты шешімді талап етеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, көпшілік алдында сөйлеу кезінде орынды. Мысалы, жоба қорғауда студент өз ойына сеніп, дәлелін анық айтса, ол ақылдың жолынан таймағаны. Сол сияқты әділетсіздік көрген адам да негізді пікірін жасқанбай білдіруі керек.