Ақылды жылдығын,
Ақылсыз күндігін ойлайды.
Aqylsyz kúndigin oılaıdy.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақылды адам ұзақ мерзімді ойлайтынын, ал ақылсыз адам тек бүгінгі күннің қамымен шектелетінін білдіреді. Тура мағынасында «жылдығын ойлау» — алдағы уақытты жоспарлау, ертеңгі күнге дайын жүру. «Күндігін ойлау» — тек бүгінгі пайда мен бүгінгі мұқтаждықты ғана қуу. Астарлы мағынасы бойынша, парасатты кісі әр ісінің салдарын алдын ала таразылап, болашағына жауапкершілікпен қарайды, ал ойсыз адам қысқа уақыттық қызыққа не жеңіл пайдаға алданып, кейін қиындыққа ұрынады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жыл» — үлкен уақыт өлшемі, өмірдің кең өрісі, ал «күн» — бір сәттік тіршілік, бүгінгі күйбең. Жыл мен күнді салыстыру арқылы халық ақыл мен ойдың тереңдігін айқын көрсетеді: ақылдының ойы кең, көкжиегі алыс; ақылсыздың ойы тар, көздегені тек бүгінгі күн.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оқу, жұмыс, ақша жұмсау, денсаулық күту сияқты істерде өте орынды. Мысалы, студент емтиханға бір күн бұрын емес, бүкіл семестр бойы дайындалса, ол «жылдығын ойлаған» болады. Яғни, адам ертеңгі нәтижені ойлап әрекет етсе, өмірі де берекелі болады.