Ақылды шалалығын байқатпайды,
Оқыған балалығын байқатпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ақылды адам өз кемшілігін, әлсіздігін немесе балаң, жетілмеген тұсын көпке көрсетпей, сабырмен жасырып ұстай алады. Ал оқыған, көзі ашық адам да балалыққа салынып, аңғалдық танытпайды. Бұл мақал сырттай салмақты көрінген адамның ішкі ойы терең, мінезі орнықты болатынын айтады. Сонымен бірге білім мен ақыл адамды ұстамды, байыпты етеді деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шалалық» — тәжірибесіздік, ұқыпсыздық, жетілмегендік. «Балалық» — аңғалдық, жеңілтектік, ойланбай сөйлеу не әрекет ету. Мұндағы «ақылды» мен «оқыған» сөздері нақты бір жасқа емес, парасат пен білімге қатысты. Халық ақыл мен оқу адамның ішкі мәдениетін қалыптастырып, оны артық сөзден, орынсыз қимылдан сақтайды деп түйген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімді де, парасатты да адамның қызметте, ортада өзін ұстауына байланысты айтылады. Мысалы, жас маман қателессе де, сасқалақтап, өзін төмен көрсетпей, мәселені сабырмен шешсе, жұрт оны жинақы, сенімді адам деп бағалайды. Яғни ақыл мен білім адамға абырой береді.
Oqyǵan balalyǵyn baıqatpaıdy.