Ақылды мақтанса, іс тындырар,
Ақымақ мақтанса, аяғын сындырар.
Aqymaq maqtansa, aıaǵyn syndyrar.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақыл мен ақымақтықтың айырмасын айқын көрсетеді. Ақылды адам өзіне сенімді болып, дабыра қылмай-ақ нақты іс істейді, нәтижесінде шаруасын тындырады. Ал ақымақ адам бос мақтанға салынып, ойланбай әрекет етеді де, өзіне зиян келтіреді. Яғни, мақтан сөзден емес, пайдалы істен көрінуі керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «іс тындырар» тіркесі ақылдының сабырлы, тиянақты, нәтижелі қимылын білдіреді. Ал «аяғын сындырар» дегені тура мағынада жарақат емес, астарлы түрде сәтсіздікке, ұятқа, опық жеуге ұшырауын меңзейді. Мұнда «аяқ» — адамның жолы, әрекеті, тірлігі. Демек, ойсыз мақтан адамның өз ісіне де, өз беделіне де нұқсан келтіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, әлеуметтік желідегі мінезге қатысты жиі айтылады. Мысалы, біреу жобасын әлі аяқтамай жатып, өзгелерге көпіріп мақтана берсе, соңында қателесіп, сенімнен айрылуы мүмкін. Ал ақылды адам тыныш қана еңбектеніп, нәтижесімен сөйлейді. Сондықтан бұл мақал адамды кішіпейілділікке, ойлы әрекетке, нақты іске үндейді.