Ақылдассаң - шешерсің,
Ақылдаспасаң - кем кесерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі қолға аларда өзгемен кеңессең, дұрыс шешім табасың; ал ақылдаспай асықсаң, қателікке ұрынасың. Астарлы мағынасы — адам жалғыз оймен ғана шектелмей, көптің пікірін тыңдап, сабырмен шешім қабылдауы керек. Ақылдасу — білімді, тәжірибелі, байыпты адамдардың ойынан қорытынды шығару деген сөз.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шешерсің» сөзі түйінді тарқату, қиын мәселені реттеу мағынасын береді. Ал «кем кесерсің» деген тіркес азайту, шығынға ұшырау, ойланбай әрекет етудің салдары екенін білдіреді. Мұнда нақты образдан гөрі іс пен салдардың қарсы қойылуы бар: ақылдасу — пайда, ақылдаспау — зиян. Осы арқылы халық парасат пен бірлескен ойдың құнын көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмыс, оқу, отбасылық шешімдерде жиі қолдануға болады. Мысалы, адам үй алмас бұрын жақындарымен, тәжірибелі мамандармен кеңессе, қаржысын дұрыс жоспарлап, қателікке аз ұрынады. Ал асығыс шешім кейін өкініш әкелуі мүмкін. Сондықтан бұл мақал бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ.
Aqyldaspasań - kem kesersiń.