Ақыл алтау, ой жетеу.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ақыл алтау, ой жетеу» деген мақал адам баласының ақылы мен ойының көп қырлы, терең екенін білдіреді. Мұнда сан атаулары тура мағынада емес, шартты түрде айтылған. Яғни ақыл да, ой да бір ғана нәрсе емес, түрлі қырынан көрінетін, бір-бірін толықтыратын ішкі қуат. Адам дұрыс шешімге келу үшін тек білумен шектелмей, ойлану, салыстыру, саралау, салмақтау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алтау» мен «жетеу» нақты сан емес, молдық пен көпқырлылықтың белгісі. Қазақ ұғымында мұндай сандар кейде бір нәрсенің түгелдігін, кеңдігін, толықтығын аңғартады. «Ақыл» — өмірлік тәжірибе мен парасатты, ал «ой» — соны таразылап, іште пісіретін қабілетті білдіреді. Екеуі қатар айтылуы адамның тек есті болмай, терең толғанатын саналы жан болуын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні асығыс шешім қабылдамауға, әр істі ой елегінен өткізуге шақырады. Мысалы, студент мамандық таңдағанда тек достарына ермей, өз қабілетін, болашағын, қызығушылығын ақылмен таразыласа, дұрыс таңдау жасайды.