Ақсақ малдың ақырын бақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ақсаңдаған малды қатты жүргізбей, жайлап бағып-қағу керек деген сөз. Астарлы мағынасы — әлсізге, жарақаттанғанға немесе шамасы келмейтін іске күш көрсетпей, сабырмен, ұқыппен қарау қажет. Яғни, жағдайы төмен, мүшкіл халдегі жанға жәрдем мен мейірім керек, ал істің де өз ыңғайы мен өлшемі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақсақ мал» — әлсіздік пен кемшілік көрген нысанның бейнесі. «Ақырын бақ» деген тіркес — асықпай, абайлап, жұмсақ әрекет ету керек екенін білдіреді. Қазақ ұғымында малды бағу — тек қарау емес, оның жайын түсініп, күйін сақтай білу. Сондықтан бұл образ қамқорлық, төзім және жанашырлықты танытады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адам қарым-қатынасында жиі қолданылады. Мысалы, аурудан жаңа тұрған қызметкерге ауыр жұмыс жүктемей, біртіндеп бейімдеу керек. Сол сияқты, оқуда қиналған балаға да ұрыспай, сабырмен түсіндіріп, қолдау көрсеткен дұрыс. Мақалдың тәрбиелік мәні — әлсізді аялап, әр істі орнымен атқару.