Айтқызған - жаманның ісі,
Қамшылатқан - шабанның ісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір істі өз еркімен, ойланып әрі жауапкершілікпен істеу керек екенін білдіреді. Адамды үнемі айтып, қайта-қайта ескертіп жүрмесе ғана қимылдайтын болса, ол — мінезі әлсіз, тәртібі төмен жанның белгісі. Сол сияқты «қамшылатқан» дегені де малды не кісіні үнемі түрткілемей қозғалтпайтын, баяу, енжар адамды меңзейді. Яғни, жақсы адам істі өз бетімен, ұқыппен орындайды, ал жаман не шабан адам сыртқы қысымсыз іс бастамайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «айтқызған» сөзі — біреуге қайта-қайта айтқызып, зорлап орындату мағынасын береді. Бұл жерде сөзге ермейтін, тәрбиесі кем адамның бейнесі жасалған. «Қамшылатқан» — жылқыны не малды қамшымен айдату сияқты, өздігінен жүрмейтін, баяу қимылдайтын кісіні астарлайды. Қамшы — мәжбүрлеудің, ал шабандық — салғырттықтың символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, оқуда, үй тіршілігінде жауапсыз адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер тапсырманы өздігінен емес, бірнеше рет ескерткеннен кейін ғана орындай берсе, оны «айтқызған — жаманның ісі» деп сынауға болады. Мақал адамның өз ісіне өзі ие болып, белсенді болуын насихаттайды.
Qamshylatqan - shabannyń isi.