Айғырды неден салсаң,
Атты содан аларсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — айғырды қандай тұқымнан, қандай текке салсаң, одан туған ат та соның қасиетін алады. Астарлы мағынасы — қандай негізден бастасаң, кейінгі нәтиже де соған сай болады. Яғни, ұрпақтың, істің, тәрбиенің сапасы бастапқы таңдауға байланысты. Жақсы тектен, дұрыс бағыттан шыққан нәрсенің нәтижесі де жақсы болады; ал әлсіз, дұрыс емес бастау ақырында мінге апарады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы айғыр — бастау, өндіруші күш, негіз ұғымының бейнесі. Ат — соның нәтижесі, кейінгі өнім, ұрпақ немесе істің соңғы жемісі. Халық жылқыны жақсы танығандықтан, осы арқылы тұқым қуалауды, тәрбиенің және негіздің әсерін өте дәл көрсеткен. Бұл жерде ат пен айғыр тек мал емес, өмір заңын танытатын образ ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал тәрбиеде, білімде, маман таңдауда жиі қолданылады. Мысалы, балаға кішкентайынан дұрыс әдет, тәртіп, адалдық үйретілсе, өскенде де сол мінезі қалыптасады. Сол сияқты, жобаны сауатты жоспарлап бастасаң, нәтижесі де мықты болады. Сондықтан мақал «бастау дұрыс болса, соңы да берекелі болады» деген ойды меңзейді.
Atty sodan alarsyń.