Ай толғанын білмейді,
Жігіт болғанын білмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның кейбір өзгерісі сырт көзге бірден байқалмайтынын білдіреді. Айдың толуы қалай байқалмай, бірте-бірте толық күйге жетсе, жігіттің ер жетуі де көзге ұрып емес, уақыт өте қалыптасады. Астарлы мағынасы — адамды күшпен емес, табиғи өсуі, тәжірибесі мен мінезі арқылы тану керек. Жігіттікке жету — тек жасқа келу емес, жауапкершілік, ақыл, намыс пен сабырдың орнығуы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ай» — табиғаттың баяу, үздіксіз өзгерісін танытатын образ. Айдың толуы бір сәтте болмайды, сондықтан ол адамның есеюін бейнелейді. «Жігіт» сөзі — жасы жеткен жасөспірім ғана емес, елге тірек болар азаматтың бейнесі. Яғни мақал жасқа қарап емес, адамның ішкі кемеліне қарап бағалауды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал мектеп бітіріп, үлкен өмірге қадам басқан жастарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, кеше ғана балалық мінезбен жүрген оқушы ертең жауапты жұмысқа кірісіп, отбасы мен қоғам алдында салмақты шешім қабылдай бастайды. Сол сәтте үлкендер: «Жігіт болғанын білмейді» деп, оның біртіндеп есейгенін байқатады.
Jigit bolǵanyn bilmeıdi.