Ай ортақ, Күн ортақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ай ортақ, Күн ортақ» деген мақалдың тура мағынасы — аспандағы ай мен күн бір ғана адамға емес, барша жұртқа ортақ. Астарлы мағынасы — жарық дүниенің игілігі, табиғаттың сыйы, өмірдің мүмкіндігі бәріне тең берілген. Сондықтан адам өзіне ғана емес, көпке де пайдалы болуды, ортақ нәрсені әділ бөлісуді, бір-біріне қиянат жасамауды меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы ай мен күн — өмірдің, жарықтың, жылудың нышаны. Олар ешкімнің меншігі емес, бәріне бірдей қызмет ететін ортақ құндылықты білдіреді. Бұл образдар арқылы халық адам баласының да ортақ әлемде өмір сүретінін, сондықтан татулық пен әділдік қажет екенін астарлайды. Біреудің несібесін тартып алу, ортақ игілікті бөліспеу — табиғат заңына да, адамдыққа да қайшы.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі кезде ортақ мүлікке, қоғам игілігіне, қоғамдық орындарға ұқыпты қарау керегін еске салады. Мысалы, аулада балаларға арналған алаңды бір ғана отбасы иемденіп алса, бұл мақал соған қарсы ой айтады: ол жер бәріне бірдей ортақ, сондықтан бәрі тең пайдалану керек.