Ай көрмесе, ағайын жат,
Жыл көрмесе, жекжат жат.
Jyl kórmese, jekjat jat.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-бірін ұзақ уақыт көрмеген ағайын-туыс та, жекжат та алыстап, салқын тартады. Астарлы мағынасы — туыстық, құдандалық, жақындық тек атаумен емес, жиі араласу, хабарласу, сыйласу арқылы сақталады. Адам арасы қатынассыз қалса, көңіл суып, туыстықтың қадірі азаяды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ай» мен «жыл» — уақыттың ұзақтығын білдіретін образдар. «Ай көрмесе» дегені қысқа уақыт көріспеу болса, «жыл көрмесе» — одан да ұзақ аралықты меңзейді. «Ағайын жат», «жекжат жат» деген тіркестер жақын адамдардың өзара алыстап, жат адамдай болып кету қаупін көрсетеді. Яғни, туыстықтың өзі күтімді қажет ететін байланыс екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал туыстармен телефон, хабарлама, қонаққа бару арқылы араны үзбеу керегін еске салады. Мысалы, бір отбасы жылдар бойы нағашы-жиен, бөле-жекжатпен араласпай қойса, кейін кездескенде бұрынғы жақындық сезілмей қалуы мүмкін. Сондықтан мереке кезінде ғана емес, қарапайым күндері де хабарласып тұрған дұрыс.