Аға ұрар болар, іні тұрар болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — отбасында немесе ағайын арасында аға ашуланып, қатал сөйлеп, тіпті ұрсып қалуы мүмкін, ал іні соған шыдап, сабыр сақтап, орнынан таймай тұрады. Астарлы мағынасы — үлкеннің мінезі кейде қатқыл болғанымен, кіші соған төзімділік танытып, сыйластық пен бірлікті бұзбауы керек. Яғни ағайын арасының татулығы сабырмен сақталады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аға» — жасы үлкен, сөзі өтімді, талапшыл адамды білдіреді. «Ұрар» сөзі шын ұрудан гөрі, қатты сөгу, жөн сілтеу, тәртіпке шақыру мағынасында да ұғынылады. «Іні» — кіші, иіліп тұратын, көнбіс, сыйластықты жоғары қоятын жанның бейнесі. «Тұрар болар» деген тіркес інідің беріктігін, шыдамын, ағасына қарсы келмей, ағайынның амандығын ойлайтынын көрсетеді. Бұл жерде жастың кішілігі — әлсіздік емес, әдеп пен сабырдың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс ұжымында, отбасында, ағайын арасында үлкен мен кіші арасындағы қарым-қатынасқа қатысты айтылады. Мысалы, ағасы інісіне бір істі қатқыл ескертіп, талап қойса, іні ренжіп кетпей, дұрыс түсініп қабылдаса, арадағы сыйластық сақталады. Мақал адамды ашуға ермей, сабырмен мәміле жасауға үйретеді.