Аға - бор, іні - тас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ағалы-інілі қарым-қатынаста үлкеннің орны жұмсақ, мейірімді, кешірімді болатынын, ал інінің мінезі берік, қайсар келетінін аңғартады. Тура мағынасында «бор» оңай үгітіледі, жұмсақ; «тас» қатты, мықты. Астарлы мағынасы — аға інісіне ақыл айтып, жол көрсетіп, кейде сабыр сақтайды, ал іні ағасына сүйеніп өссе де, өз бетінше қайрат көрсететін, беті қайтпайтын жан болуы мүмкін. Бұл жерде туыстықтағы екі түрлі мінездің үйлесімі бейнеленген.
Образдар мен теңеулер
«Бор» — жұмсақтықтың, иілгіш мінездің символы. Ол ағаның байыпты, салмақты, кеңпейіл болуын меңзейді. «Тас» — беріктік, табандылық, қайсарлықтың бейнесі. Інінің жас болса да, қуаты мол, қыңырлау, батыл келетінін білдіреді. Халық осы екі образ арқылы ағалық мейірім мен інілік қуаттың айырмасын өте дәл көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасы ішіндегі мінез айырмасын түсіндіруде қолданылады. Мысалы, бір үйде аға сабырлы, бәрін ойланып шешеді, ал іні тез сөйлеп, тез әрекет етеді. Сондай кезде үлкендер «Аға — бор, іні — тас» деп, олардың табиғи болмысын қабылдап, өзара сыйластықты сақтауға шақырады.