Адасқан қаздай, руы аздай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның елінен, ортасынан не сүйенер тірегінен айырылғандағы күйін бейнелейді. Тура мағынасында қаз тобығынан жаңылып, тобынан адасса, жалғыз қалып, қорғансыз күйге түседі. Астарлы мағынада руы, жақыны, жанашыры аз адам да көптің ішінде әлсіз, сенімсіз көрінуі мүмкін деген ой айтылады. Яғни бұл сөз жалғыздықтың, тірексіздіктің, ортадан бөлініп қалудың ауырлығын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «адасқан қаз» образы — тобынан бөлініп қалған, бағытын жоғалтқан жанның белгісі. Қаз әдетте топтасып ұшады, сондықтан оның адасуы — қорғансыздық пен абыржуды көрсетеді. Ал «руы аздай» деген тіркес адамға демеу болатын ағайынның, қауымның, қолдаушы ортаның аздығын меңзейді. Екі бейне қосылып, жалғыз адамның күйі тіпті мүшкіл болатынын әсерлі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туған ортасынан жырақтап, жаңа жерде өзіне тірек таба алмай жүрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, ауылдан қалаға келіп, ешкімді танымай, ақыл сұрар адамы болмай қиналған жас жігітке осы мақал дәл келеді.