Адамның тізгіні - ақыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірдегі бағытын, іс-әрекетін, мінезін басқаратын ең басты күш — ақыл екенін білдіреді. Тура мағынасында тізгін атты басқаруға арналған құрал болса, астарлы мағынада адамды жөнге салатын, теріс қадамнан сақтайтын нәрсе — парасат пен ойлылық. Ақылы бар адам асықпайды, сөз бен істің салдарын ойлап, дұрыс шешім қабылдайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тізгін» — еркін жібермей, бағыт беріп отыратын басқару құралы. Адам өмірі атқа теңелгендей, ал ақыл сол атты жүргізетін тізгінге баланған. Бұл образ ақылдың тежегіш те, бағыттаушы да қызметін көрсетеді. Яғни ақыл болмаса, адам сезімге еріп, шалыс басуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал оқу, жұмыс, қарым-қатынас, ақша жұмсау сияқты көп жағдайда қажет. Мысалы, адам әлеуметтік желідегі біреудің сөзіне еріп, ашумен жауап жазудың орнына, ақылға салып, сабырмен ойланса, жанжал туындамайды. Сондықтан бұл мақал әр істі ойланып істеуге, өзін-өзі ұстай білуге шақырады.