Адам зоры - тоғын,
Жылқының зоры - соғым.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен малдың ең қажетті, ең қадірлі тұсын салыстырады. «Адам зоры — тоғын» дегені — адам үшін ең бағалысы, ең керек кезі молшылық, тоқшылық, береке. Яғни адам аштықтан емес, қанағат пен ырыстан қуат алады. Ал «Жылқының зоры — соғым» дегені — жылқының ең үлкен пайдасы қысқы соғымға жарауы, елге ет, ырыс, азық болуы. Астарлы мағынасы: әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар, пайдасы іс жүзінде көрінгенде ғана бағасы артады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «зор» сөзі — ең үлкен, ең маңызды деген ұғымда қолданылған. «Тоғын» тоқтықты, баршылықты білдірсе, «соғым» қыстың азығы, берекенің белгісі. Адамға тоқшылықтың, малға соғымға жараудың қатар айтылуы — қазақ тұрмысының тіршілікпен, несібе мен қанағатпен байланысын көрсетеді. Бұл жерде жылқы жай ғана көлік емес, ел ырысын көтеретін төрт түліктің бірі ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал еңбектің, табыстың және дұрыс пайдаланудың маңызын еске салады. Мысалы, бір отбасы жыл бойы үнемдеп, жинаған қаражатының бір бөлігін қысқа қажеттілікке сақтаса, сол — «тоғынның» мәні. Ал шаруасын дұрыс жоспарлап, малын не еңбегін уақытында пайдаға жаратса, бұл — «соғымның» орны. Мақал адамды берекені қадірлеуге шақырады.
Jylqynyń zory - soǵym.