Адам жылқы мінезді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Адам жылқы мінезді» деген мақал адамның да мінезі жылқы сияқты құбылмалы, сезімтал, кейде жуас, кейде асау болатынын білдіреді. Тура мағынасында адамды жылқыға теңеп отыр, ал астарлы мағынасында кісі мінезі бірқалыпты болмайтынын, оны тану үшін шыдам, байқағыштық және түсінік керек екенін меңзейді. Бұл сөз адам табиғатындағы еркіндікке, намысқа, сергектікке де ишара етеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жылқы» образы қазақ ұғымында тек мал емес, мінез бен болмыстың символы. Жылқы – сезімтал, иесіне үйренгіш, еркіндікті сүйетін жануар. Сол арқылы адам да тез әсерленетін, көңіл күйі өзгеріп тұратын, бірақ дұрыс қарым-қатынаспен жуасып, жақсылыққа бейімделетін жан иесі ретінде көрінеді. Мұнда адамның ішкі дүниесін сыртқы мінезбен салыстыру бар.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал біреудің мінезі әртүрлі болып, кейде тез ашуланып, кейде бірден жұмсарып кететінін айтқанда қолданылады. Мысалы, жұмыста әріптесіңіз бір күні ашық-жарқын болса, келесі күні үнсіз, тұйық болып қалса, «адам жылқы мінезді ғой, көңіл күйі құбылып тұрады» деп айтуға болады. Бұл сөз адамның мінезін түсініп, оған сабырмен қарауға шақырады.