Адал еңбек аздырмас,
Сұмдық бойды жаздырмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Адал еңбек адамды төмендетпейді, қайта өсіреді, абыройын арттырады. Ал сұмдық, қулық-сұмдық, арам жол адамды түземейді, керісінше мінезін бұзып, жан дүниесін аздырады. Мақалдың тура мағынасы — еңбек еткен адам өз нәпақасын табады, ал жаман әрекеттен пайда жоқ. Астарлы мағынасы — адамды адам ететін нәрсе адал тірлік пен маңдай тер, ал арсыздық пен айлакерлік ешқашан жақсылыққа жеткізбейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «адал еңбек» — таза ниетпен, өз күшіңмен істелген іс. Ол адамды рухани да, тұрмыстық жағынан да байытады. «Аздырмас» сөзі еңбек адамның жолын жоғалтпайтынын, мінезін бекемдейтінін білдіреді. Ал «сұмдық» — арамдық, жаман пиғыл, қулық. «Бойды жаздырмас» дегені — ондай теріс әрекет адамды түземейді, бойына сіңген жаман әдеттен арылтпайды деген ой.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өзекті. Мысалы, студент емтиханға шын дайындалып оқыса, білім алып, сенімді болады; ал көшіріп өтуге үйренсе, білімсіз қалып қояды. Сол сияқты жұмыста адал еңбек еткен адамға сенім артады, ал алдауға құрылған іс ұзаққа бармайды.
Sumdyq boıdy jazdyrmas.