Адал адамның аты арып, тоны тозбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Адал адам қанша еңбек етсе де, шындық жолынан таймайды, сондықтан абыройы төмендемейді. Мақалдың тура мағынасы — адам киімі тозғанмен, оның аты, яғни беделі тозбайды. Астарлы мағынасы — адалдық, тазалық, әділдікпен өмір сүрген кісінің қадірі уақыт өткен сайын арта түседі. Ондай адамды ел құрметтейді, сөзіне сенеді, ісіне сүйенеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аты» — адамның жақсы аты, беделі, ел ішіндегі абыройы. «Арып, тоны тозбас» деген тіркес сыртқы тұрмыстың қарапайымдылығын емес, ішкі құндылықтың мықтылығын меңзейді. Яғни, киім тозуы мүмкін, бірақ жүректегі адалдық пен мінездегі беріктік тозбайды. Бұл — адамға сыртқы көріністен гөрі ішкі тазалық маңызды деген ой.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қызметте, оқуда, бизнесте немесе күнделікті қарым-қатынаста адал болудың мәнін еске салады. Мысалы, бір адам табыс қуып, өтірікке бармай, өз еңбегімен жұмыс істесе, уақыт өте оның сенімді маман екені танылып, беделі өседі. Ақша уақытша болуы мүмкін, ал адал ат мәңгілікке жақын құндылық.