Хайуанаттар әлемі туралы — 4-бет 383
Сұрыптау:
Жаман сиыр өрешіл.
Негізгі мағынасы Жаман сиыр өрешіл деген мақалдың тура мағынасы — мінезі жуас, пайдасы аз, тіпті жаман сиырдың өзі де…
Жаман теке сүзеген.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман, жуас емес теке жиі сүзісіп, айналасына тыныштық бермейді. Астарлы…
Жанашыры жоқ адам
Жал-құйрықсыз атпен тең.
Жал-құйрықсыз атпен тең.
Негізгі мағынасы Жанашыры жоқ, яғни қамқоры, қолдаушысы, қиын кезде арқа сүйер адамы жоқ кісі жал-құйрығынан айырылған…
Жантақ жемеген түйенің тілі қышиды.
Негізгі мағынасы Жантақ жемеген түйенің тілі қышиды деген мақал адам бастан кешпеген істі айтып, түсінбей тұрып, бос…
Жапалақ жамбасына басып жейді,
Аңсұңқар жан-жағына шашып жейді.
Аңсұңқар жан-жағына шашып жейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әркімнің табиғаты, мінезі мен күнкөріс тәсілі әртүрлі болатынын білдіреді. Жапалақ олжасын…
Күнде бір мақал
«Хайуанаттар әлемі туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жапалаққа күннен түн жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жапалақ түнде белсенді болып, қараңғыда өзін еркін сезінеді, ал күндіз…
Жапалақ сипағанмен сұңқар болмас,
Жабыны мақтағанмен тұлпар болмас.
Жабыны мақтағанмен тұлпар болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы мақтау мен жалған көтермелеу адамның не заттың шынайы болмысын өзгертпейтінін…
Жас бота боздаса,
Жас бала қосыла боздайды.
Жас бала қосыла боздайды.
Негізгі мағынасы Жас бота боздаса, жас бала да оған қосылып жылай бастайды. Ауылда енесінен айырылған ботаның зарлы…
Жас қаншықтың көзі сау.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жас қаншықтың көзі әлі сау, яғни ол жастық күш-қуаттың, сергектіктің…
Жатқан жері даладай,
Екі өркеші баладай.
Екі өркеші баладай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал түйенің бейнесі арқылы оның ерекше тұрқын, ірі денесін, қажырлы мінезін танытады. Тура…
Жаяудың аты - ширақ, күші - азық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаяу жүрген адамның көлігі жоқ, сондықтан оның «аты» да, «күші» де тек өз…
Жер көңді жақсы көреді,
Ат жемді жақсы көреді.
Ат жемді жақсы көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге көң төгілсе, ол құнарланып, өнім беруге бейім болады; ал атқа жем…
Жетім қозы маңырауық.
Негізгі мағынасы «Жетім қозы маңырауық» деген мақал тура мағынасында — анасынан айырылған қозының жиі маңырап…
Жігіттің сорлысын,
Жылқының жолдысы теңейді.
Жылқының жолдысы теңейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жігіттің ең әлсізі, жолы болмай жүргені де, жылқының жолы түскені сияқты…
Жуас түйе жүндеуге жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша жуас, момын түйені жүндеуге, яғни ұстап жұмыс істеуге ыңғайлы…
Жүйрік ат шаппаса да, қырындайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік ат шаба алмаса да, өзінен-өзі қырындап, сергек, дайын күйде тұрады…
Жүйріктен жүйрік шықса,
аяғы тыпыр-тыпыр етер.
аяғы тыпыр-тыпыр етер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеге түскен жүйрік аттан да шапшаң, қуатты ат шықса, бірінші жүйріктің…
Жүйрікті кекіл қағысынан байқайды.
Негізгі мағынасы Жүйрікті кекіл қағысынан байқайды деген мақалдың тура мағынасы — бәйге атының жүйріктігі оның…
Жығылсаң:
сиыр мүйізін төсейді,
қой тұяғын төсейді,
жылқы жалын төсейді,
түйе шудасын төсейді.
сиыр мүйізін төсейді,
қой тұяғын төсейді,
жылқы жалын төсейді,
түйе шудасын төсейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жығылған адамға әр мал өзіне тән «төсек» ұсынады: сиыр мүйізін, қой…
Жыланға түк біткен сайын қалтырауық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жыланның үстіне түк өскен сайын ол одан бетер қалтырай береді. Астарлы…
Жыланды өлтіргеннің сауабы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жылан адамға қауіп төндіретін жәндік, оны өлтіру арқылы адам өзіне және…
Жылан жалбыздан қашар.
Негізгі мағынасы Жылан жалбыздың иісіне жоламайды, одан қашады. Мақалдың тура мағынасы да осы: жыланға ұнамайтын…
Жылан жылы жылыс болды,
Жылқы жылы ұрыс болды,
Қой жылы заңғар тоғыс болды.
Жылқы жылы ұрыс болды,
Қой жылы заңғар тоғыс болды.
Негізгі мағынасы Мақал он екі жылдық мүшел санауындағы үш жылды ел басынан өткен оқиғалармен байланыстырады. Жылан жылы…
Жылан иір-иір жүрсе де,
Ініне түзу кіреді.
Ініне түзу кіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда біреудің жүрісі бұралаң, қимылы иір-қиыр болып көрінсе де, түпкі мақсаты…
Жылан иреңдеп жүреді, сүйрендеп күледі.
Негізгі мағынасы Жылан иреңдеп жүргені сияқты, кей адам да өз ойын тура айтпай, бұралаңдап, екіұшты сөйлеп жүреді. Ал…
Жыланның іні тік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жыланның іні, яғни індеткен жері тік, терең болады деген сөз. Астарлы…
Жыланның сүймес асы інінің аузынан шығар.
Негізгі мағынасы Жылан өзіне ұнамайтын, жат нәрсені інінің аузынан-ақ сыртқа шығарады деген тура мағына бар. Астарлы…
Жыланның уы басында,
Бейқамның жауы қасында.
Бейқамның жауы қасында.
Негізгі мағынасы Жыланның қаупі оның басында, уы тісінде; ал бейқам, сақтықты ұмытқан адамның жауы алыста емес, қасында…
Жыланның үш кессе де,
кесірткедей қауқары бар.
кесірткедей қауқары бар.
Негізгі мағынасы Жылан туралы айтылған бұл мақалдың тура мағынасы — жыланды неше рет кессе де, ол тіршілігін үзбей…
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Негізгі мағынасы Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда әр…
Жылқыда өт жоқ, құста сүт жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өз табиғаты, өз болмысы бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жылқыда өт…
Жылқы: «Көктем де бір тойдым» -дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқының табиғи төзімділігін, күтімге талғампаздығын және маусымға қарай күйі өзгеретінін…
Жылқы күнде мінілсе - есек
Айына мінілсе - ат,
Жылына мінілсе - тұлпар.
Айына мінілсе - ат,
Жылына мінілсе - тұлпар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір жануарды қаншалықты жиі, қаншалықты дұрыс пайдалансаң, оның төзімі мен…
Жылқылы елде жау көп,
Жатақ елде дау көп.
Жатақ елде дау көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің тұрмыс-тіршілігіне қарай қауіп пен қайшылықтың да әрқалай болатынын білдіреді. Тура…
Жылқыны бөгелек,
Ешкіні кебенек аздырады.
Ешкіні кебенек аздырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр малдың өзіне тән әлсіз тұсы болатынын аңғартады. Жылқыны бөгелек мазаласа, ол тыныштықтан…
Жылқыны жауында, қойды дауылда бақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малды да, істі де өзіне лайықты жерде, өзіне қолайлы жағдайда бағудың керегін айтады. Жылқы…
Жылқыны жауында, қойды дауылда көрме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малды қиын-қыстау шақта сынамауға, әр нәрсені өзіне тән қолайлы жағдайда бағалауға үйретеді…
Жылқының жауы - бөгелек,
Жыланның жауы - дегелек.
Жыланның жауы - дегелек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр жаратылыстың өзіне тән жауы болатынын, тіршілікте әркімнің әлсіз тұсы мен қауіп-қатері…
Жылқының пірі - Қамбар ата.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқы малының киесі мен қадірін білдіреді. Тура мағынасында, қазақ танымында жылқының…
Зікір салған бақсыдай қалшылдаған.
Негізгі мағынасы «Зікір салған бақсыдай қалшылдаған» деген тіркес адамның қатты тоңып, не қорқып, денесі еріксіз…