Ауыл туралы 82
Ауыл туралы мақал-мәтелдер: ел бірлігі, еңбек, салт-дәстүр мен ауыл тіршілігінің даналығын жинақтайды.
82
Мақал-мәтел
27.7K
Қаралым
337
Орташа
Сұрыптау:
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада…
Қойшының қызы қой келгенде жүн түтеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз ісіне, тұрмыс-тіршілігіне жақын нәрсеге бейім болатынын білдіреді. Қойшының қызы…
Отбасы - ошақ қасы.
Негізгі мағынасы «Отбасы - ошақ қасы» деген мақалдың тура мағынасы — отбасының жылуы, берекесі мен тұрмысы үйдің ошақ…
Қойшының қызы қой келгенде іс қылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қой бағатын адамның қызы қойдың келуін күтіп, мал шаруасына қатысты іске…
Тоғыз жолдың торабы сайрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғыз жолдың түйіскен жері, яғни көп жол тоғысқан орын. Астарлы мағынасы…
Ел іші - алтын бесік.
Негізгі мағынасы «Ел іші — алтын бесік» деген мақал туған елдің, өскен ортаның қадірін білдіреді. Тура мағынасында…
Аз қойда айран бар, өре жоқ,
Аз елде азар бар, төре жоқ.
Аз елде азар бар, төре жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қойы аз үйде айран болғанмен, оны жиюға арналған өре болмайды; ел аз, жұрт…
Ауыл аралас, қой қоралас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыл ішіндегі адамдардың бір-біріне өте жақын, аралас-құралас өмір сүретінін білдіреді. Тура…
Ауыл болсаң, қауым бол.
Негізгі мағынасы «Ауыл болсаң, қауым бол» деген мақалдың тура мағынасы — ауыл атанған жерде жұрт бір үйдің баласындай…
Жаңбыр жаумаса , жер жетім ,
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңбыр болмаса, жер нәрсіз қалады; адам өз ата қонысынан айырылса, елдің…
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
Ауылдастың тайы озсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — туыстас, жақын адамдардың бірінің аты бәйгеде озғанша, өз ауылыңдағы…
Көкек айы - көк ішек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көктемнің соңына қарай, көк шығып, жер беті жасылдана бастаған шақты білдіреді. Тура…
Құс қонбаған көл жетім,
Ел қонбаған жер жетім.
Ел қонбаған жер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құс қонбаған көлдің сәні де, берекесі де болмайды; ел қонбаған жер де…
Ұсталы ел озар,
Ұстасыз ел азар.
Ұстасыз ел азар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — шебері, ісмері, қолөнері бар елдің тұрмысы түзу, тіршілігі алға басады…
Астың дәмін тұз келтірер,
Ауылдың сәнін қыз келтірер.
Ауылдың сәнін қыз келтірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — астың дәмін келтіретін тұз болса, ауылдың көркі мен ажарын кіргізетін…
Арғын - адыр, қыпшақ - шадыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ру аттары арқылы ел ішіндегі мінез, қоныс және тіршілік ерекшелігін тұспалдайды. Тура…
Аталастан ауылдас жақын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы – бір атадан тараған туысқаннан гөрі күнде қасыңда бірге тұратын ауылдас…
Көрші қолайлы болса, қора кең.
Негізгі мағынасы Көрші жақсы, тату, жәрдемшіл болса, адамның тұрмысы да жеңілдеп, үйінің берекесі артады. Мұнда «қора…
Салт атты, сабау қамшылы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда салт мінген, қолында сабау қамшысы бар адамды суреттейді. Астарлы мағынасы…
Алтыдағы бала ауылға келсе,
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: алты жастағы кішкентай бала ауылға келсе де, алпыстағы қария оған ізет…
Ожырай көшсе орнынан ,
Жаппас қонар жұртына .
Жаппас қонар жұртына .
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішіндегі бір өңірден екінші өңірге көшіп-қону, қоныс ауыстыру кезінде әр рудың, әр…
Жағасы - жайлау, төсі - қыстау.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жайлы, кең, қонысқа қолайлы жерді сипаттайды. Тура мағынасында өзен-көл жағасы, белі…
Ауыл көркі - тал,
Дала көркі - мал.
Дала көркі - мал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауылдың сәні мен тіршілігі табиғи ортаға және шаруашылыққа байланысты екенін білдіреді. Тура…
Төсекте бас қосылған,
Төскейде мал қосылған.
Төскейде мал қосылған.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйдің не бір ауылдың адамдары түнде бір төсекке жатып, күндіз бір…
Алысқа қой барады,
Ұзатылған қыз барады.
Ұзатылған қыз барады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал алысқа кететін екі нәрсені — қойды және ұзатылған қызды — қатар қойып, екеуінің де елден…
Жаңбыр жауса - жер тоқ,
Егін ексе - ел тоқ,
Бұлақ ақса - көл тоқ,
Еқбек етсе - ер тоқ.
Егін ексе - ел тоқ,
Бұлақ ақса - көл тоқ,
Еқбек етсе - ер тоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңбыр жауса жер нәрленеді, егін ексе елдің асы көбейеді, бұлақ ақса көл…
Ауыл сыйласа, сен де сыйла,
Әкеңнен қалған құл емес.
Ауыл сыйламаса, сен де сыйлама,
Ол патшаның ұлы емес.
Әкеңнен қалған құл емес.
Ауыл сыйламаса, сен де сыйлама,
Ол патшаның ұлы емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыл адамдарының өзара сыйластығы мен қадірін жоғары қояды. Егер ауыл сені құрметтесе, сен…
Ауылдан қырық қадам шыққасын
азамат мусәпір.
азамат мусәпір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ауылынан ұзап шықса, өзін жат жерде жүргендей сезінеді. Астарлы…
Атамыз - Алаш , керегеміз - ағаш.
Негізгі мағынасы «Атамыз - Алаш, керегеміз - ағаш» деген мақал қазақ халқының біртұтас ел екенін, түп-тамыры мен…
Елде болса, ерінге тиеді,
Ауылда болса, ауызға тиеді.
Ауылда болса, ауызға тиеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішінде ырыс пен береке болса, оның игілігі әр адамға жететінін айтады. Тура мағынада бір…
Ел жағалай қонбаса,
Айдын шалқар көл жетім,
Қаптай көшкен елі жоқ,
Құлазыған жер жетім.
Айдын шалқар көл жетім,
Қаптай көшкен елі жоқ,
Құлазыған жер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел мен жұрттың қадірін, бірліктің өмірдегі орнын терең білдіреді. Егер ел қоныстанып…
Ауылда адам бар болса ,
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыл мен елдің берекесі ең алдымен сол жердегі адамдардың ниетіне, бірлігіне және…
Ауыл иті ала болса да,
Бөрі келгенде бірігеді.
Бөрі келгенде бірігеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылдың иті кейде өзара ырылдасып, ала-құла, кереғар болып жүруі мүмкін…
Үркер мен Ай ауыл-үй қонысты,
Үркер мен Ай тоғысты.
Үркер мен Ай тоғысты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аспандағы Үркер мен Айдың бір мезетте көрінуі, яғни табиғат құбылысының…
Иті семіз, малы арық - жер азғаны,
Ынтымағы болмаса - ел азғаны.
Ынтымағы болмаса - ел азғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: иттің семіз, ал малдың арық болуы — жердің тозғанын, шөбінің шүйгін…
Тозған елді там жияр.
Негізгі мағынасы «Тозған елді там жияр» деген мақал елдің еңсесі түскен, бірлігі бұзылған, шаруасы шашылған кезде оны…
Көрген жерде ауыл бар.
Негізгі мағынасы «Көрген жерде ауыл бар» деген мақалдың тура мағынасы — жол жүріп, алысқа шыққан адам қай жерде таныс…
Той - тоқшылық нышаны.
Негізгі мағынасы «Той - тоқшылық нышаны» деген мақал ел ішінде береке-бірлік бар кезде, халықтың тұрмысы түзеліп…
Ит арық болса - ауылдың намысы.
Негізгі мағынасы Ит арық болса, ол бір ғана үйдің емес, тұтас ауылдың жай-күйін танытады. Мақалдың тура мағынасы — ауыл…
Ескі мешітке көкек азаншы,
Есі кеткен ауылға есек азаншы.
Есі кеткен ауылға есек азаншы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ескі, қадірі кеткен жерде жөнді адам табылмай, лайықсыз кісі төрге шығатынын әжуалайды. Тура…
Ең көп оқылған
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада…
Қойшының қызы қой келгенде жүн түтеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз ісіне, тұрмыс-тіршілігіне жақын нәрсеге бейім болатынын білдіреді. Қойшының қызы…
Отбасы - ошақ қасы.
Негізгі мағынасы «Отбасы - ошақ қасы» деген мақалдың тура мағынасы — отбасының жылуы, берекесі мен тұрмысы үйдің ошақ…
Қойшының қызы қой келгенде іс қылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қой бағатын адамның қызы қойдың келуін күтіп, мал шаруасына қатысты іске…
Тоғыз жолдың торабы сайрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғыз жолдың түйіскен жері, яғни көп жол тоғысқан орын. Астарлы мағынасы…
«Ауыл туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі, еңбекке құрметі, ағайын-туысқа жақындығы мен елдік ұстанымын бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл категорияда ауылдың берекесі, жердің қасиеті, ынтымақ пен ұйымшылдық секілді ұғымдар қысқа да нұсқа оймен жеткізіледі.
Ауыл тақырыбындағы даналық сөздер жас ұрпақты еңбекқорлыққа, қарапайымдыққа, үлкенді сыйлауға, көршімен тату болуға үндейді. Мұндағы мақал-мәтелдер күнделікті өмірден туғандықтан, тәрбиелік мәні жоғары әрі кез келген жағдайда ойды әсерлі жеткізуге көмектеседі.
Ауыл тақырыбындағы даналық сөздер жас ұрпақты еңбекқорлыққа, қарапайымдыққа, үлкенді сыйлауға, көршімен тату болуға үндейді. Мұндағы мақал-мәтелдер күнделікті өмірден туғандықтан, тәрбиелік мәні жоғары әрі кез келген жағдайда ойды әсерлі жеткізуге көмектеседі.