Ауыл туралы 82
Ауыл туралы мақал-мәтелдер: ел бірлігі, еңбек, салт-дәстүр мен ауыл тіршілігінің даналығын жинақтайды.
82
Мақал-мәтел
28.9K
Қаралым
352
Орташа
Ең көп оқылған
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
Негізгі мағынасы Елдің көркі — малы, өзеннің көркі — жағасындағы талы. Көшпелі қазақ үшін мал — байлық, тамақ, киім…
Ел іші - алтын бесік.
Негізгі мағынасы Туған ел мен өз жұртыңның ортасы адам үшін ең жайлы, ең қауіпсіз орын екенін айтады. Бесікте нәресте…
Отбасы - ошақ қасы.
Негізгі мағынасы «Отбасы - ошақ қасы» деген мақалдың тура мағынасы — отбасының жылуы, берекесі мен тұрмысы үйдің ошақ…
Қойшының қызы қой келгенде жүн түтеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз ісіне, тұрмыс-тіршілігіне жақын нәрсеге бейім болатынын білдіреді. Қойшының қызы…
Қойшының қызы қой келгенде іс қылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қой бағатын адамның қызы қойдың келуін күтіп, мал шаруасына қатысты іске…
Сұрыптау:
Адырында арқар көп,
Адамында дарқан көп.
Адамында дарқан көп.
Негізгі мағынасы Адыр-адыр белестері көп өлкеде арқар өріп жүреді, ол жердің табиғаты бай, аңы мол. Сол өлкенің…
Азаматын көр де, ауылын таны.
Негізгі мағынасы Бір жігітті көріп, оның әдебіне, сөйлеген сөзіне, ісіне қарап, ол өскен ауылдың қандай екенін…
Аз қойда айран бар, өре жоқ,
Аз елде азар бар, төре жоқ.
Аз елде азар бар, төре жоқ.
Негізгі мағынасы Қойы аз үйде ішуге айран бар, бірақ құрт жаятын өре жоқ, яғни артылып қалатын сүт болмағандықтан…
Айға жетпес асыңды,
Ауылдастан аяма.
Ауылдастан аяма.
Негізгі мағынасы Қолдағы азығың бәрібір бір айға жетпейді, оны қызғанып жасырудың мәні жоқ — жаныңдағы ауылдасыңмен…
Аймақ құты - ақсақал,
Ауыл құты - бәйбіше.
Ауыл құты - бәйбіше.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір аймақтың берекесі мен қадірі ақсақалға байланысты, ал ауылдың ырысы…
Күнде бір мақал
«Ауыл туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ақсақалды ауыл азбас.
Негізгі мағынасы «Ақсақалды ауыл азбас» деген мақал ауылдың, елдің берекесі сыйлы ақсақалдың сөзіне, ақылына…
Алтыдағы бала ауылға келсе,
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Негізгі мағынасы Алыстан алты жасар бала ауылға келсе, алпыстағы қарт өзі келіп сәлем береді. Ұзақ жолдан келген адамға…
Алысқа қой барады,
Ұзатылған қыз барады.
Ұзатылған қыз барады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал алысқа кететін екі нәрсені — қойды және ұзатылған қызды — қатар қойып, екеуінің де елден…
Арғын - адыр, қыпшақ - шадыр.
Негізгі мағынасы Арғын — адыр, қыпшақ — шадыр деген қысқа сипаттама: екі рудың мінезін бір-бір сөзбен беру. Шадыр…
Астың дәмін тұз келтірер,
Ауылдың сәнін қыз келтірер.
Ауылдың сәнін қыз келтірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — астың дәмін келтіретін тұз болса, ауылдың көркі мен ажарын кіргізетін…
Асы жоқ үйге ит те кірмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде ас-су, дәм болмай, дастарқан жайылмаса, оған ит те жоламайды. Астарлы…
Аталастан ауылдас жақын.
Негізгі мағынасы Бір атадан тараған, бірақ алыста тұратын туысқа қарағанда, күнде қасыңда жүрген ауылдасың жақынырақ…
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
Ауылдастың тайы озсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — туыстас, жақын адамдардың бірінің аты бәйгеде озғанша, өз ауылыңдағы…
Атамыз - Алаш , керегеміз - ағаш.
Негізгі мағынасы Ата-тегіміз — Алаш, үйіміздің керегесі — ағаш. Мақал қазақтың өзін таныстыратын сөзіндей естіледі…
Ауыл аралас, қой қоралас.
Негізгі мағынасы Ауыл адамдары бір-бірімен аралас-құралас тұрады, малдары да бір қорада қоналқылайды. Мұндай жақындықта…
Ауыл болсаң, қауым бол.
Негізгі мағынасы Бір жерде қоныстанып, ауыл болып отырсаң, қауым бол, яғни бір-біріңе қамқор, бір мүддемен өмір сүретін…
Ауылға жақындағанда ит озады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ауылға таяғанда иттің алға жүгіріп, қонаққа үріп не қарсы шығып шығуы…
Ауылда адам бар болса ,
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
Негізгі мағынасы Ауылда нағыз адам болса, ауыл ала болмайды, ел иесі құт болса, халқы ала болмайды деген сөз. Ортада…
Ауылдан қырық қадам шыққасын
азамат мүсәпір.
азамат мүсәпір.
Негізгі мағынасы Ауылдан небәрі қырық қадам ұзасаң да, сен енді жолаушысың, бөтен жердегі мүсәпірсің. Өз ауылыңда сені…
Ауыл иті ала болса да,
Бөрі келгенде бірігеді.
Бөрі келгенде бірігеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылдың иті кейде өзара ырылдасып, ала-құла, кереғар болып жүруі мүмкін…
Ауыл көркі - тал,
Дала көркі - мал.
Дала көркі - мал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауылдың сәні мен тіршілігі табиғи ортаға және шаруашылыққа байланысты екенін білдіреді. Тура…
Ауыл сыйласа, сен де сыйла,
Әкеңнен қалған құл емес.
Ауыл сыйламаса, сен де сыйлама,
Ол патшаның ұлы емес.
Әкеңнен қалған құл емес.
Ауыл сыйламаса, сен де сыйлама,
Ол патшаның ұлы емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыл адамдарының өзара сыйластығы мен қадірін жоғары қояды. Егер ауыл сені құрметтесе, сен…
Ауылыңа қалың берсең, төменнен бер,
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-жанға, қалың малға келгенде ауылға беретін көмекті де, қызға…
Берекесіздің ауылы мерекесіз.
Негізгі мағынасы Берекесі жоқ, ынтымағы кеткен ауылда мереке де, той да болмайды дейді. Береке — тек молшылық емес…
Бір ауылда бір үй аш болса,
Бір ауыл аш болады.
Бір ауыл аш болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ауылдағы бір үйдің жағдайы нашарлап, аштыққа ұшыраса, ол бүкіл ауылдың…
Бір көзім қорада, бір көзім молада;
Бір көзім балада, бір көзім далада.
Бір көзім балада, бір көзім далада.
Негізгі мағынасы Бір мезетте малға да, балаға да, далаға да алаңдап, оның үстіне өлімді де ойлап отырған адамның сөзі…
Бота тайлағымен, ауыл аймағымен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бота өз тайлағымен, ауыл өз аймағымен көркем әрі толық көрінеді. Астарлы…
Бұқтырып қойған көженің,
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқтырып қойған көженің ішінде қоюы да, суы да болады; яғни ол толық…
Диқан болсаң, қос өгізің тең болсын,
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбекке кіріскен адамның ісі үйлесімді, құрал-жабдығы сай, қолы берекелі болсын деген ойды…
Егінші мәрт,
Жер жомарт.
Жер жомарт.
Негізгі мағынасы Егінші еңбегімен елге ырыс әкелетін қадірлі адам деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — егін…
Еділ суы бар болса, елге жетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Еділ өзенінің суы мол болса, сол су елдің қажетіне жетеді деген ой…
Екі жаман ауыл болмас,
Ауыл болса да, қауым болмас.
Ауыл болса да, қауым болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: екі жаман адам бір жерге жиналса, ол жердің аты ауыл болғанымен, нағыз…
Елде болса, ерінге тиеді,
Ауылда болса, ауызға тиеді.
Ауылда болса, ауызға тиеді.
Негізгі мағынасы Ел ішінде, ауылыңда игілік болса, оның үлесі саған да тиеді деген ойды айтады. Кең ел ішінде бір нәрсе…
Ел жағалай қонбаса,
Айдын шалқар көл жетім,
Қаптай көшкен елі жоқ,
Құлазыған жер жетім.
Айдын шалқар көл жетім,
Қаптай көшкен елі жоқ,
Құлазыған жер жетім.
Негізгі мағынасы Көлдің жағасына ауылдар қонбаса, ол қанша айдынды, шалқар болса да жетім: оған ешкім қарамайды, оны…
Ел іші - алтын бесік.
Негізгі мағынасы Туған ел мен өз жұртыңның ортасы адам үшін ең жайлы, ең қауіпсіз орын екенін айтады. Бесікте нәресте…
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
Негізгі мағынасы Елдің көркі — малы, өзеннің көркі — жағасындағы талы. Көшпелі қазақ үшін мал — байлық, тамақ, киім…
Ескі мешітке көкек азаншы,
Есі кеткен ауылға есек азаншы.
Есі кеткен ауылға есек азаншы.
Негізгі мағынасы Ел тастап кеткен ескі мешітте азан шақыратын адам жоқ, оның орнына көкек шақырады. Есінен адасқан…
Жағасы - жайлау, төсі - қыстау.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жайлы, кең, қонысқа қолайлы жерді сипаттайды. Тура мағынасында өзен-көл жағасы, белі…
Жақсы мұраптың соңынан су ереді,
Жаман мұраптың соңынан шу ереді.
Жаман мұраптың соңынан шу ереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы басшы, ұйымдастырушы не жөн білетін адам тұрған жерде іс те дұрыс жүретінін білдіреді…
Жаңбыр жаумаса , жер жетім ,
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Негізгі мағынасы Жаңбыр жаумаса, жер жетім: ол қуарып, шөп шықпай, иесіз қалғандай болады. Ел ата қонысынан ауса, ол да…
«Ауыл туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі, еңбекке құрметі, ағайын-туысқа жақындығы мен елдік ұстанымын бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл категорияда ауылдың берекесі, жердің қасиеті, ынтымақ пен ұйымшылдық секілді ұғымдар қысқа да нұсқа оймен жеткізіледі.
Ауыл тақырыбындағы даналық сөздер жас ұрпақты еңбекқорлыққа, қарапайымдыққа, үлкенді сыйлауға, көршімен тату болуға үндейді. Мұндағы мақал-мәтелдер күнделікті өмірден туғандықтан, тәрбиелік мәні жоғары әрі кез келген жағдайда ойды әсерлі жеткізуге көмектеседі.
Ауыл тақырыбындағы даналық сөздер жас ұрпақты еңбекқорлыққа, қарапайымдыққа, үлкенді сыйлауға, көршімен тату болуға үндейді. Мұндағы мақал-мәтелдер күнделікті өмірден туғандықтан, тәрбиелік мәні жоғары әрі кез келген жағдайда ойды әсерлі жеткізуге көмектеседі.