Пәле , Дау туралы · 97
Пәле мен дау туралы мақал-мәтелдер даудың себебі, сақтану, сабыр және әділ шешім жайлы халық даналығын жинақтайды.
Үндемеген үйдей пәледен құтылады.
Пәледен машайық қашады.
Пәлелі жерге бармағыңды тықпа.
Дауға барсаң, бірің бар,
Жауға барсаң, бәрің бар.
Жауға барсаң, бәрің бар.
Тамыр түбі - дау,
Құрдас түбі - жау.
Құрдас түбі - жау.
Көштің байсал тапқаны,
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
Әр тірлікке төнер бір зауал бар.
Айғақтың тазасы күнәні мойынға салар.
Зекетсіздің малы арам,
Тілсіздің дауы арам.
Тілсіздің дауы арам.
Басы дауда, малы айдауда.
Жамандық қылсаң пәле күт,
Бәріне де зауал бар.
Бәріне де зауал бар.
Сезікті секіреді.
Жазыққа - жаза, айыпқа - әнжі.
Ұзында өшім, қысқада кегім жоқ.
Пышақ жаны - қайрақ.
Алдынан дау,
Артынан сөз кетпеген.
Артынан сөз кетпеген.
Ұрыншақтың дауы көп.
Ердің құнын:
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
Кезеген аяқ боқ басар.
Пәленің алды - қар, арты - дауыл.
Пәле қуған пәлеге жолығады,
Жала қуған жалаға жолығады.
Жала қуған жалаға жолығады.
Ермек қуған пәлеге жолығады,
Еңбек қуған қазынаға жолығады.
Еңбек қуған қазынаға жолығады.
Сөз қуған пәлеге жолығады,
Шаруа қуған олжаға жолығады.
Шаруа қуған олжаға жолығады.
Пәле қайда деме, аяқ астында.
Пәлелі жерді баспа, бассаң саспа.
Үндеместе пәле бар, отбасында шала бар.
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
Бір дау бір дауды қуады.
Айтысқан соң дау емес пе,
Алысқан соң жау емес пе?
Алысқан соң жау емес пе?
Жер дауы мен жесір дауы бітпейді.
Дау арылмас, алтын шірімес.
Дау қырық жылда бітсе де,
Қыршын біттім дер.
Қыршын біттім дер.
Бір дауда екі күнә жоқ,
Бір істе екі жаза жоқ.
Бір істе екі жаза жоқ.
Бір қазаға екі жаза жоқ.
Қарау - нәпсінің құны.
Жаманның көңілін ауласаң да,
дауын даулама.
дауын даулама.
Тілеп алған бөгелек,
Өзіңе де сол керек.
Өзіңе де сол керек.
Ит құтырса, иесін қабар,
Дау құтырса, биін табар.
Дау құтырса, биін табар.
Барымта қайтыс болмай,
Дау айтыс болмайды.
Дау айтыс болмайды.
Ала жібін алмасам,
Даудың менде несі бар?
Ел шетіне қонбасам,
Жаудың менде несі бар?
Даудың менде несі бар?
Ел шетіне қонбасам,
Жаудың менде несі бар?
Барымта алған мал емес,
Қуып алған құн емес.
Қуып алған құн емес.
Оқтаулы мылтық бір күн тұрса, өзі атылады.
Айыбы бар адам кеңестен қалмайды.
Қаралығы күйедей,
Қараулығы түйедей.
Қараулығы түйедей.
Бірдің кесірі мыңға,
Мыңның кесірі түменге тиеді.
Мыңның кесірі түменге тиеді.
Қылыш түбі - ұрыс.
Ұрыс бар жерде ырыс жоқ.
Куәлі істі куә табар,
Куәсіз істі күмән табар,
Одан болмаса, иман табар.
Куәсіз істі күмән табар,
Одан болмаса, иман табар.
Көрген жоқ болса, естіген куә.
Тәубеден соң күнә жоқ.
Пәленің басы бурылдан.
Туған мен туған табысады,
Тумағанға пәле жабысады.
Тумағанға пәле жабысады.
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
Дау төрт бұрышты,
Қамшы екі бұрышты.
Қамшы екі бұрышты.
Мерт келмей жұтқа,
Қазы келмей дауға барма.
Қазы келмей дауға барма.
Дауды шешен бітірмейді, шебер бітіреді.
Күнге қарағанның көзі қарығар.
Көргенді күштеген жеңер.
Қырсық қырық ағайынды.
Сауға сұраймын деп дауға қалыпты.
Екі мақұл дауласса,
Сөздері асқар ала таудай болар.
Сөздері асқар ала таудай болар.
Азаптан қашсаң, дозаққа ұшырарсың.
Бір нақақты күйдіргеннен,
Он қылмыстыны ағартқан артық.
Он қылмыстыны ағартқан артық.
Жортушының басы жолда қалады.
Кірмеске кіріспе, басың қалар ішінде.
Дау арашасыз болмас.
Өз айғағы өзінде.
Жаба берсе жаланы,
Жаладан жұғын қалады.
Жаладан жұғын қалады.
Қысасқа - қан, оқысқа - жан.
Айран ішкен құтылады,
Шелек жалаған тұтылады.
Шелек жалаған тұтылады.
Кісіге қарсы ұстаған қара пышақтың ұшы
қарыс ұзарады.
қарыс ұзарады.
Ашу үстінде ант жүрмейді.
Ант ішкеннің үйіне барма,
айрандай жұғады.
айрандай жұғады.
Ант бұзған оңбайды,
Салт бұзған сорлайды.
Салт бұзған сорлайды.
Сау басына сақина тілеп.
Өз қорлығыңнан жат қорлығы жаман.
Кісіде ақың кетсе де, хақың кетпесін.
Мен саған жауырынмын ба?
Алты бақан, ала ауыз.
Аш пәледен қаш пәле.
Нау жүрген жерде дау жүреді.
Науды аяма, дауды ая.
Даукес түсінде дау көреді.
Ырыс баққан дау бақпас.
Барымтаны бай алады,
Пәлесіне жарлы қалады.
Пәлесіне жарлы қалады.
Жүз теңгелік тақияның
Мың теңгелік дауы бар.
Мың теңгелік дауы бар.
Төбелеске бергісіз ұрыс бар.
Бір қатын алдым,
Бір пәлеге қалдым.
Бір пәлеге қалдым.
Жауға барсаң, кесерді ал,
Дауға барсаң, шешерді ал.
Дауға барсаң, шешерді ал.
Пәле түбі - жұт.
Бір күндік ұрыстың,
Қырық күндік кесірі бар.
Қырық күндік кесірі бар.
Екі әйелі бардың дауы үйінде.
Дауың жоқ болса, кепіл бол.
Ерден елтірі даулап алсаң да олжа.
Бұқтырып қойған көженің,
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
Жазасын тартпайтын жамандық болмайды.
Ұрыс ырыс қашырар.
Бұл бөлімде пәле, дау-жанжал және тартыс туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар өмірде кездесетін түсінбеушілік, өсек, кикілжіңнің неден шығатынын, пәленің қайдан келетінін ишаралап, адамды сақтыққа, сабырға және сөзге тоқтауға үндейді.
Пәле мен дау туралы нақылдар көбіне артық сөздің, асығыстықтың, қызбалықтың салдарын ескертеді. Сонымен бірге бітімге келу, ақылмен шешу, әділдік пен ынтымақтың қадірін танытып, даудың алдын алудың жолын көрсетеді.
Пәле мен дау туралы нақылдар көбіне артық сөздің, асығыстықтың, қызбалықтың салдарын ескертеді. Сонымен бірге бітімге келу, ақылмен шешу, әділдік пен ынтымақтың қадірін танытып, даудың алдын алудың жолын көрсетеді.
