Жылқының басы мың қаладан қайтады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жылқының басы мың қаладан қайтады деген мақал адамды туған жері мен үйренген ортасынан жырақтатсаң да, ақыры өзіне таныс бағытқа, өз табиғатына тартып тұратынын білдіреді. Тура мағынасында жылқы басталып кеткен жеріне, үйіріне немесе жүрген жолына қайта оралуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адамның да мінезі, бейімі, туған топыраққа сүйіспеншілігі берік болады; кейде қанша алыс кетсе де, көңілі, ойы, ниеті өз жұртына бұрылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылқы» — көшпелі өмірдегі ең қастерлі жануардың бірі, еркіндік пен қозғалыстың символы. «Басы» сөзі бастама, бағыт, иіс тану, жол білу ұғымдарын меңзейді. «Мың қала» — өте алыс жердің, сансыз қашықтықтың бейнесі. Яғни образ арқылы жылқының тек жүрген жерін емес, өз жолын танитын сергектігі көрсетіледі. Бұл адамға да тән қасиет: түп-тамырын ұмытпау, жат жерде жүрсе де өз болмысын сақтау.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туған жерге, отбасына, таныс ортаға қайта тартылуды сипаттағанда айтылады. Мысалы, қалада көп жыл оқып, жұмыс істеген адам ақыры ауылына қайтып, сол жерде өмір сүруді таңдаса, «Жылқының басы мың қаладан қайтады» деуге болады. Бұл — адамның түп негізі бәрібір өзіне тартады деген ой.