Жылқыны бөгелек,
Ешкіні кебенек аздырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр малдың өзіне тән әлсіз тұсы болатынын аңғартады. Жылқыны бөгелек мазаласа, ол тыныштықтан айырылып, азып-тозады; ал ешкіні кебенек, яғни қора-қопсыдағы қолайсыз, тар, қысаң жағдай нашарлатады. Астарлы мағынасы — әр тіршілік иесіне, әр адамға да қолайсыз орта, мазасыздық, күйзеліс немесе үйлеспейтін жағдай зиян келтіреді. Сондықтан іс пен орта таңдағанда, нәрсенің табиғатын ескеру керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бөгелек» — малды тынымсыз шағып, мазасын алатын жәндік, яғни сыртқы кедергі мен күйзелістің белгісі. «Кебенек» — ешкінің күтіміне, қорадағы жағдайға байланысты ұғым; ол тарлық, қолайсыздық, күтімнің әлсіздігін білдіреді. Осы екі образ арқылы халық «әр нәрсенің өз реті бар» деген ойды жеткізген. Біреуге зиян болған нәрсе екіншісіне бола бермейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам мінезі мен жұмыс ортасына да сай келеді. Мысалы, бір қызметкер шу көп, берекесіз ортада тез қажиды, ал екіншісі тар ережесі бар ортада өзін еркін сезінбеуі мүмкін. Демек, адамға да, ұжымға да жайлы жағдай қажет; әйтпесе қабілет төмендеп, ынта азаяды.
Eshkini kebenek azdyrady.