Жыл деген ат басын бұрғанша,
Ат деген аунап тұрғанша.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал уақыттың өте жылдам өтетінін білдіреді. Тура мағынасында жыл да, ат та көзді ашып-жұмғанша қозғалып, өзгеріп үлгереді. Астарлы мағынасы — бір сәттің өзін бағалап, істі созбай, уақытты босқа жібермеу керек деген ой. Адам бүгінгі мүмкіндікті ертеңге қалдырса, ол мезет қайта келмеуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жыл» — ұзақ уақыттың өлшемі, ал «ат басын бұрғанша» деген тіркес — өте қысқа мезет. «Ат деген аунап тұрғанша» деуі де қимылдың лезде орындалатынын аңғартады. Қазақ танымында ат — жүйрік, ширақ, күнделікті өмірде жиі қолданылатын бейне. Сол арқылы уақыттың шапшаңдығы нақты, көзге елестейтін суретпен берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, жоспар құруда жиі қолданылады. Мысалы, емтиханға дайындықты «әлі уақыт бар» деп кейінге қалдырған студент соңында үлгермей қалады. Сондықтан әр күнді тиімді пайдаланып, істі дер кезінде атқару керек екенін ескертеді.
At degen aýnap turǵansha.