Жұт жеті ағайынды,
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ауыр кезеңнің, әсіресе жұттың, жалғыз келмей, соңынан түрлі пәле-қайғыны ертіп жүретінін білдіреді. Тура мағынасында «жұт» — малға, тіршілікке зиян келтіретін апат. Астарлы мағынасында бір қиындық басталса, оның артынан шығын, аштық, жоқшылық, берекесіздік, ұрыс-керіс сияқты қосымша қиындықтар көбейеді. Сондықтан халық мұндай кезде сақ болып, алдын ала қамдануды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Жеті ағайынды», «содыры», «салақ», «олақ» деген сөздер қиындықтың қатарынан келетін серіктерін бейнелейді. Мұнда жұт — бас пәленің образы, ал қалғандары — соның ілескен салдары. «Салақ» пен «олақ» тек қана адамның ұқыпсыздығын емес, берекені кетіретін мінездерді танытады. Яғни апаттың өзі бір бөлек, ал соған адамдық салғырттық қосылса, залал одан да күшейеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де маңызын жоғалтқан жоқ: бір мәселені елемесең, ол бірнеше қиындыққа ұласуы мүмкін. Мысалы, отбасы бюджеті дұрыс жоспарланбаса, алдымен қарыз туады, кейін төлем кешігеді, соңында үлкен қаржылық дағдарысқа әкеледі. Сондықтан істі дер кезінде реттеп, ұқыптылық сақтауға шақырады.
Sodyrymen segiz,
Salaqpen toǵyz, olaqpen on.