Иесіне айбат қылады.
Дау болса би семіріп,
Еліне айбат қылады.
Iesine aıbat qylady.
Daý bolsa bı semirip,
Eline aıbat qylady.
Мақалдың мағынасы:
Ескерту: Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Нақты мағынасын өздеріңіз тексеріп, қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіздер.
Бұл мақал қазақ халқының өмір сүру философиясын, әсіресе қоғамдық өмірдегі қатынастарды сипаттайды.
"Жұт болса ит семіріп, Иесіне айбат қылады." — деген жолда халықтың қиын жағдайда (мысалы, жұт) өз мүддесін қорғайтын, тіпті осындай сәттерді пайдаланып, өз күшін көрсететін адамдар (немесе ит, мал) туралы айтылады. Яғни, қиыншылықта, қиын-қыстау заманда кейбіреулер (ит) өз мүддесін арттырып, иесіне (не болмаса, қоғамға) қарсы шығуы мүмкін.
Ал "Дау болса би семіріп, Еліне айбат қылады." — деген жолда билердің (яғни, төрешілердің, құқық қорғаушылардың) дау-дамайда (қоғамдық мәселелерде) өз мүдделерін іске асыратыны туралы баяндалады. Бұл жерде билердің өз беделін арттырып, елге ықпал жасауы немесе парақорлық әрекеттері туралы сөз қозғалуы мүмкін.
Осылайша, мақалдың жалпы мағынасы – қиын жағдайда, дау-дамайда адамдардың өз мүддесін жоғары қоюы, билік үшін күресуі, өзінің мықтылығын көрсетіп, қоғаммен және оның мүшелерімен қатынасын сипаттайды.
#Би - шешендік туралы