Жұрт жұтаса - жұтық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ел-жұрт ауыр қиыншылыққа, жұтқа ұшыраса, жеке адамның да жағдайы нашарлайды. Астарлы мағынасы — адам қауымнан бөлек өмір сүре алмайды, жұрттың басына түскен сынақ әркімге әсер етеді. Сондықтан ортақ қиындықта бір-біріне сүйеніп, жұдырықтай жұмылу керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жұрт» сөзі — халық, орта, көпшілік деген ұғымды білдіреді. «Жұту» және «жұт» — малға, тіршілікке келген апаттың бейнесі. Ал «жұтық» — таршылық, кедейлік, кемшілік күйі. Осы сөздер арқылы халықтың бір бөлігінің күйі бүкіл елдің тұрмысымен тығыз байланысты екені көркем түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жойған жоқ. Мысалы, бір ауылда су тапшы болып, егін қураса, тек бір үй емес, бүкіл ауыл қиындық көреді. Сол кезде жұрт бірігіп құдық қазып, су тасып, ортақ мәселені бірге шешеді. Мақалдың тәрбиесі — көптің қамын ойлау, ортақ іске бейжай қарамау, бірлікті сақтау.