Жүйрік ат - бірде ат, бірде қанат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жүйрік ат - бірде ат, бірде қанат» деген мақалдың тура мағынасы — шапшаң, жүрдек ат кейде қарапайым көлік сияқты көрінсе, кейде иесіне қашық жолды тез еңсеруге көмектесетін қанаттай қызмет етеді. Астарлы мағынасы — жақсы ат адамның сенімді серігі, қиын кезде қолқанат болады. Ол жолда шаршатпайды, сәтте жеткізеді, сондықтан жүйрік аттың қадірі өте жоғары.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ат» — көлік, серік, тіршілік құралы деген ұғымды білдіреді. Ал «қанат» — ұшу, жылдамдық, еркіндік, мақсатқа тез жету бейнесі. Қазақ дүниетанымында ат тек мал емес, жолдас, қуат беретін күш. Сондықтан жүйрік аттың қанатқа теңелуі оның ерекше пайдасын, шапшаңдығын және адамның жұмысын жеңілдететін қасиетін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген сенімді, жылдам әрі пайдалы құралға немесе көмекті уақытылы беретін адамға қатысты айтылады. Мысалы, алыс ауылға жиі қатынайтын, істі тез бітіретін көлік болса, жұрт оны «қанаттай» деп бағалайды. Сол сияқты, шұғыл кезде көмектесетін тәжірибелі әріптес те «бірде ат, бірде қанат» іспетті.