Жортушының басы жолда қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жортушының басы жолда қалады» деген мақал көп жүрген, жиі сапар шегетін адамның басына түрлі қатер де, жауапкершілік те көп түсетінін білдіреді. Тура мағынасында жол жүрген кісі апатқа, қауіп-қатерге ұшырауы мүмкін. Астарлы мағынасында ел аралап, іс қуып, тәуекелге көп баратын адамның басы дауға, қиындыққа, тіпті үлкен шығынға ұрынуы ықтимал деген ескерту бар. Яғни әр істің, әр жүрістің салдары болатынын ұмытпа деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жортушы» — үнемі қозғалыста жүретін, бір орында тұрмайтын адам бейнесі. «Басы жолда қалады» деген тіркес — ең қымбат нәрсе, яғни адам өмірі мен амандығы, жол үстінде қатерге тігіледі деген әсерлі образ. Бұл сөз жолдың тек кеңістік емес, сынақ алаңы екенін де аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал алыс сапарға шығатын, тәуекелі көп жұмыс істейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, құжатсыз, сақтандырусыз жолға шыққан жүргізуші апатқа ұшыраса, «Жортушының басы жолда қалады» деп ескерту айтуға болады. Мағынасы — сақ жүр, әр қадамыңды ойлап бас.