Жөңді салсаң, нарға сал,
Жөң қорқытар жампозды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал істің жөнін білсең, еңсесі биік, күшті адамды да, қиын жұмысты да алға бастыруға болатынын білдіреді. «Жөңді салсаң» дегені — жұмысты дұрыс жолға, ретімен, орнымен ұйымдастыру деген сөз. «Нар» — ауыр жүкті көтеретін аса төзімді түйе, ал «жампоз» — жүйрік, адуын, мықты адам не жүйрік ат бейнесі. Яғни істің салмағы ауыр болса да, оны лайықты күшке, лайықты тәсілге салсаң, нәтижесі жақсы болады. Астарлы мағынасы: кез келген мықтыны да дұрыс бағыт, тәртіп, әдіс арқылы меңгеруге болады; ал ретсіздік тіпті жүйрікті де кідіртіп тастайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «нар» — төзім мен күштің символы. Ол ауыр істі көтеретін адамды не үлкен жүктің бейнесін танытады. «Жампоз» — ширақ, қарымды, алғыр, беделді тұлғаның немесе тұлпардың образы. «Қорқытар» сөзі мұнда шын қорқыту емес, ықпал ету, қаймықтыру, тежеп ұстау мағынасында айтылған. Демек, дұрыс қойылған талап пен жөнді тәртіп күшті де бағындырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмысты жоспармен істеген адамға жақсы жарасады. Мысалы, үлкен жобаны бірден шашып жібермей, міндеттерді бөліп, нақты мерзім қойса, ең қиын істің өзі орындалады. Яғни дұрыс әдіс пен тәртіп бар жерде нәтиже де болады.
Jóń qorqytar jampozdy.