Жол тосқан жолбарысқа қазалы құлан тап болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал күтпеген қауіптің, қасіреттің кейде тым күшті қарсыласқа ғана емес, жолы түскен кез келген әлсіздеу жанға да тиюі мүмкін екенін білдіреді. Тура мағынасында жолда аң тосқан жыртқышқа қазасы жеткен құлан кезігеді; астарлы мағынасында адам сақ жүрмесе, тағдырдың не өмірдің сынына оңай ұрынатынын ескертеді. Яғни қауіп алдын ала байқалмаса, жазықсыз жан да зардап шегеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жолбарыс» — қатер, зорлық, қауіпті жағдайдың бейнесі. «Құлан» — әлсіздеу, қорғансыз, бейкүнә жанның символы. «Жол тосқан» деген тіркес қауіптің әдейі күтіп тұрғанын көрсетеді. Ал «қазалы» сөзі қайғы мен ажалдың жақындап қалғанын аңғартады. Осы образдар өмірдегі сақтықтың, алдын ала ойлаудың маңызын айқындатады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қауіпсіздікке, жауапкершілікке қатысты қолдануға болады. Мысалы, құжаттарын тексермей бейтаныс сайтқа кірген адам алаяқтың құрбаны болуы мүмкін. Сондайда «Жол тосқан жолбарысқа қазалы құлан тап болар» деп, сақтықсыздықтың зардабын еске салады.