Жоқтық жомарттың қолын байлайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жоқтық, яғни қаржының не мүмкіндіктің тапшылығы жомарт адамның да қолын байлап тастайды. Астарлы мағынасы — көңілі кең, қолы ашық адам қанша жомарт болса да, жағдайы болмай тұрса, басқаларға көмектесуге, сый көрсетуге, кеңшілік жасауға шамасы жетпей қалады. Яғни жомарттық ниетке ғана емес, тұрмысқа да байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қолын байлайды» деген тіркес еркін қимылдай алмау, әрекет етуге мүмкіндік болмау дегенді білдіреді. «Жомарттың қолы» — беруге дайын, ашық көңілдің белгісі. Ал «жоқтық» сол ашық қолдың жолын бөгейтін кедергі ретінде алынған. Халық бұл арқылы жоқшылықтың адам мінезін емес, мүмкіндігін тежейтінін дәл бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал табысы аз адамға орынсыз өкпе айтпау керегін ескертеді. Мысалы, досың көмектескісі келіп тұрса да, айлықтан-айлыққа әзер жетіп жүрген болса, одан үлкен сый күтудің жөні жоқ. Мұндайда түсіністік пен сабыр қажет. Мақал адамды жағдайды ескеруге, береке мен мүмкіндіктің қадірін білуге тәрбиелейді.