Жігіттің жұмсаған күшін сұрама,
Бітірген ісін сұра.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды істеген еңбегімен бағалау керек екенін айтады. Жігіттің қанша күш жұмсағаны, қанша тер төккені емес, сол еңбектің нәтижесі маңызды. Яғни, бос мақтан, көп сөз, артық сылтау емес, нақты бітірген іс пен қол жеткен табыс өлшем болады. Астарлы мағынасы — ер жігіттің, жалпы адамның қадірі оның әрекеті мен жауапкершілігінде, істі соңына дейін жеткізе білуінде.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «күш жұмсау» — адамның жанкешті еңбегі, талпынысы, тырысуы. Ал «бітірген іс» — сол еңбектің жемісі, нақты нәтижесі. Мұнда жігіт бейнесі арқылы қайсар, іскер, жауапкершілігі бар азамат меңзеледі. Халық сөзінде күштің өзі емес, күштің қайда жұмсалғаны және не тындырғаны басты өлшем ретінде алынады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, оқуда, кәсіпте өте орынды. Мысалы, бір адам «мен көп тырыстым» деп айта бергеннен гөрі, тапсырманы уақытында орындап, сапалы нәтиже көрсетсе, соның бағасы жоғары болады. Басшылар да, ұстаздар да, ата-аналар да адамды уәдемен емес, орындалған ісімен бағалайды.
Bitirgen isin sura.