Жиен мыңнан, күйеу жүзден үлкен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мәні өте терең. Қазақ ұғымында жиен де, күйеу де өз орны бар қадірлі адам саналады. «Жиен мыңнан үлкен» деу арқылы жиеннің төркін жұрттағы орны ерекше, ал «күйеу жүзден үлкен» деу арқылы күйеудің де елге сыйлы, қадірлі болатынын білдіреді. Яғни туыстық байланыста сырттан келген, бірақ құт әкелетін, сыйлы адамдардың жолы бөлек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Мың» мен «жүз» — нақты сан емес, көптік пен молдықты білдіретін бейнелі сөздер. Мұнда жиеннің орны мың адамнан да қымбат деген әсірелеу бар. Бұл қазақтың нағашы-жиен, құда-жекжат арасындағы сыйластықты ерекше бағалағанын көрсетеді. Күйеу де жат болса да, ел ішіне қадірмен кіретін адам ретінде бейнеленеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туыстар арасындағы сыйластықты, алыстан келген құда-жекжатты құрметтеуді еске салады. Мысалы, тойда жиенге де, күйеуге де ерекше ілтипат көрсетіп, жолын беріп, сыйлы орынға отырғызу осы мақалдың мәніне сай келеді.