Жездеме тиіп жетілгенім бар болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жездеме тиіп жетілгенім бар болсын» деген мақал адамның біреудің арқасында болса да өмірден орнын тауып, тіршілікке икемделгенін білдіреді. Тура мағынасында «жезде» — қыздың күйеуі, яғни нағашы жағындағы туыс; ал «тиіп жетілу» — жолы түсіп, сүйенішке ие болып, бір іске араласу деген ойды аңғартады. Астарлы мағынасы — адам өмірде өз бетімен ғана емес, туыстық, ағайындық, таныстық, қамқорлық арқылы да өсіп-өркендейді. Бұл жерде ризашылық, сүйенішке құрмет және «біреудің жақсылығы тиді» деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жезде» бейнесі — ел ішінде сыйлы, араша бола алатын, жол көрсететін адамды меңзейді. «Тиіп жетілу» тіркесі тек материалдық көмек емес, сонымен бірге ақыл, қолдау, мүмкіндік дегенді де білдіреді. Яғни бұл сөздер өмірдің кейде өз еңбегіңмен ғана емес, айналаңдағы адамдардың жәрдемімен де түзелетінін астарлап жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі таңда бұл мақал туыстың көмегімен жұмысқа орналасу, оқуға түсу, іс бастау сияқты жағдайларда айтылады. Мысалы, жас маман танысының емес, жездесінің қолдауымен алғашқы жұмысын тауып, кейін өз жолын тауып кетсе, осы мақал орынды қолданылады. Мұнда басты ой — көмекті жоққа шығармай, оны қадірлей білу.