Жетелеген ит аңға жарамас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жетелеген ит аңға жарамас деген мақал адамның өз ісін өз бетімен, еркін әрі жауапкершілікпен атқаруы керегін білдіреді. Тура мағынасында, жетектеліп жүрген ит аң қуып, олжа алуға икемсіз болады. Астарлы мағынада, біреуге толық бағынып, өз ойы мен жігері жоқ адам үлкен іске жарамайды деген ой айтылады. Мұнда бастамашылдық, дербестік және батылдық бағаланады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» — адамға тән мінезді бейнелейтін образ. «Жетелеген» сөзі еркіндігі шектеулі, бөгде басқарудағы күйді көрсетеді. «Аңға жарамас» тіркесі мақсатқа жету, қиын іске араласу, табыс табу дегенді меңзейді. Яғни, өздігінен қимылдамайтын, тек нұсқаумен жүретін жан үлкен жауапкершілікке дайын емес деген ой туады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, жұмыс орнында бір адам үнемі дайын нұсқауды күтсе, мәселені өзі шешпей, әр қадамын басшыға сүйеп отырса, ол күрделі жобаға сенім тудырмайды. Ал өз пікірін айтып, шешім қабылдай алатын қызметкер ғана сенімді маман саналады.