Жеріне қарай егін ек,
Жолына қарай жегін жек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр істі өз орнына, өз жағдайына қарай істеу керек екенін білдіреді. Тура мағынасында жердің құнарын, бағытын, күйін ескеріп егін егу қажет; жолдың ауыр-жеңілдігіне қарап көлік жегу керек. Астарлы мағынасы — адам да кез келген жұмыста, қарым-қатынаста, шешім қабылдауда жағдайды дәл бағалап, соған сай амал жасауы тиіс. Яғни орынсыз әрекет, асығыстық пен орынсыз талап көбіне нәтиже бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — мүмкіндік, орта, жағдай; «егін егу» — еңбектің басталуы мен нәтижесі. «Жол» — өмір жолы, істің бағыты, қиындық деңгейі; «жегін жек» — соған лайық күш пен дайындықты таңда деген ишара. Халық егіншілік пен көшпелі тұрмыстан алынған екі образ арқылы өмірдің заңын аңғартады: әр нәрсенің өз өлшемі бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, адам жаңа жұмысқа кіріскенде бірден бәрін өз бетінше шешпей, ұжымның тәртібі мен ортаның талабын байқап барып қимылдаса, ісі оңайырақ жүреді. Сол сияқты оқушы да емтиханға дайындалғанда өз деңгейіне сай жоспар құрып оқыса, нәтижесі жақсы болады.
Jolyna qaraı jegin jek.