Жер көңді жақсы көреді,
Ат жемді жақсы көреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге көң төгілсе, ол құнарланып, өнім беруге бейім болады; ал атқа жем берілсе, ол тоқ болып, күші артады. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз қорегі, өз күтімі бар. Еңбекпен бапталған жер де, дұрыс қаралған мал да берекесін береді. Яғни, қандай іс болса да, нәтижесі күтім мен қамқорлыққа байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — егіндік, тіршілік көзі, береке мен ырыстың бейнесі. «Көң» — жерді нәрлендіретін тыңайтқыш, еңбектің белгісі. Ал «ат» — көлік қана емес, күш-қуат пен серіктестік символы. «Жем» — малдың күтімі, бағымының өлшемі. Осы екі образ арқылы халық табиғат пен мал шаруашылығындағы қарапайым шындықты жинақтап айтқан: күтім бар жерде — өнім бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмысты дұрыс ұйымдастыру, ресурсты орнымен жұмсау керек екенін еске салады. Мысалы, бағбан бақшаға тыңайтқыш беріп, суарып отырса ғана мол өнім алады; ал қызметкерге де жағдай жасалса, ол жақсы нәтиже көрсетеді. Демек, қамқорлық пен еңбек — табыстың негізі.
At jemdi jaqsy kóredi.