Желген желісін біледі,
Жортқан жүрісін біледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әркім өз ісінің, өз жолының жайын жақсы біледі деген ойды білдіреді. Тура мағынасында желген ат желісін, жортқан ат жүрісін таниды. Астарлы мағынасында адам да өз мінезін, қабілетін, әдетін, шамасы мен мүмкіндігін өзі жақсы сезеді. Яғни, біреудің ішкі жайын сырттан отырып дәл бағалау қиын.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «желген» мен «жортқан» — аттың жүріс-тұрысын бейнелейтін образдар. «Желіс» пен «жүріс» тек ат қимылы емес, адамның өмір жолы, әрекет тәсілі, мінез өрісі сияқты ұғымдарды да меңзейді. Халық аттың жүрісін мысалға алып, әр істің өз сыры бар екенін көркем түрде жеткізген. Бұл жерде жылқының табиғатын білу арқылы адам табиғатын ұғыну байқалады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адам өз жағдайын, қабілетін, шектеуін өзі жақсырақ біледі дегенде қолданылады. Мысалы, бір адам жаңа қызметті көтере алмай қиналып жүрсе, жақындары оған қысым жасамай, өз мүмкіндігін өзі таразыласын дейді. Сонда мақал «әркім өз шамасын өзі біледі» деген мәнде айтылады.
Jortqan júrisin biledi.